Na mapach: 45°48'N 15°58'E / 45.8, 15.967
| Zagrzeb | |||
|
|||
 Zagrzeb nocą |
|||
| Państwo |  Chorwacja |
||
| Okręg | Zagrzeb | ||
| Mer | Milan Bandić | ||
| Powierzchnia | 640 km² | ||
| Położenie | 45° 48' N 15° 58' E |
||
| Ludność (2007) • liczba ludności • gęstość • aglomeracja |
779 145 1215 os./km² ok. 1,2 mln |
||
| Nr kierunkowy | (+385) 01 | ||
| Kod pocztowy | 10000 Zagreb | ||
| Tablice rejestracyjne | ZG | ||
| Podział miasta | 17 dzielnic | ||
| Miasta partnerskie |  Budapeszt (Węgry)
|
||
|
Położenie na mapie Chorwacji
  Zagrzeb
|
|||
 |
|||
 Galeria zdjęć w Wikimedia Commons |
|||
 Hasło Zagrzeb w Wikisłowniku |
|||
| Strona internetowa miasta | |||
Zagrzeb (chorw. Zagreb, wym. IPA: [ˈzɑː.greb], niem. Agram, węg. Zágráb) - stolica i największe miasto Chorwacji. Liczy 779 145 mieszkańców, aglomerację zagrzebską zamieszkuje natomiast 1,2 mln.
Miasto leży na północnym brzegu rzeki Sawy, u podnóża Medvednicy. Stanowi samodzielny okręg administracyjny. Jest również stolicą otaczającej go zagrebačkiej županiji.
Spis treści |
Historia
- 1094 - Erygowanie biskupstwa i katedry na Kaptolu.
- ok. 1240 - najazd Tatarów, założenie osady Gradec na sąsiednim wzgórzu Kaptola - Grič. W 1242 został wolnym miastem królewskim. Na Kaptolu jest władza kościelna. Toczyła się rywalizacja między mieszkańcami Gradeca, a Kaptola.
- 1557 r. - nazywa się go stolicą kraju (w późniejszych wiekach straci przejściowo tę funkcję m.in. na rzecz Varaždinu.
- 1607 - założenie gimnazjum (potem akademia).
- od XIX wieku - stolica Chorwacji (od 1878 oficjalna nazwa - Trójjedyne Królestwo Chorwacji, Slawonii i Dalmacji) - autonomicznego państwa wchodzącego w skład Wielkich Węgier; stolica komitatu Zagrzeb (Zagrebačka županija, Zágráb vármegye, Komitat Zágráb).
- ok. 1850 - miasta Kaptol i Gradec zostały formalnie zjednoczone.
- 1862 - otwarto połączenie kolejowe z Wiedniem.
- 1878 - otwarcie pierwszego wodociągu.
- koniec XIX i pocz. XX w. – budowa na południe od starówki (Górne Miasto) tzw. Dolnego Miasta – nowoczesnej dzielnicy z szerokimi ulicami i placami zabudowanymi wielkomiejskimi kamienicami i gmachami w stylach historyzmu
- 1918 - rozpad Austro-Węgier - Zagrzeb przestaje być stolicą Królestwa Dalmacji, Chorwacji i Slawonii - po wejściu w skład Królestwa Serbów, Chorwatów i Słoweńców jego rola spada do funkcji głównego miasta chorwackiego.
- 1941 - 1945 - stolica faszystowskiego Niezależnego Państwa Chorwackiego.
- od 1991 - stolica niepodległej Chorwacji.
Podczas wojny w Jugosławii na miasto kilkukrotnie spadały serbskie pociski niszcząc budynki oraz powodując ofiary śmiertelne wśród mieszkańców.
Gospodarka
Główne gałęie gospodarki to: produkcja urządzeń elektrycznych, przemysł chemiczny, farmaceutyczny, tekstylny, spożywczy. Zagrzeb jest międynarodowym centrum handlu i biznesu oraz węzłem komunikacyjnym. Ma największe PKB na mieszkańca w Chorwacji (19 132 dolarów w 2005 roku). W 2004 roku parytet siły nabywczej wynosił 28 261 dolarów. W lipcu 2008 roku średnia pensja netto w Zagrzebiu wynosiła 6 228 kuny. W 2006 roku bezrobocie w Zagrzebiu wynosiło 8,6%. 34% przedsiębiorstw w Chorwacji ma siedzibę w mieście. Przedsiębiorstwa w Zagrzebiu wytwarają 52% obrotu, 60% dochodu, 35% eksportu i 57% importu Chorwacji.
Muzea
- Muzeum historyczne Chorwacji (Hrvatski povijesni muzej)
- Muzeum miasta Zagrzebia (Muzej grada Zagreba)
- Muzeum przyrodnicze
- Chorwackie muzeum sztuki prymitywnej (Hrvatski muzej naivne umjetnosti)
- Muzeum Mimara (Muzej Mimara)
- zbiory to 3700 dzieł sztuki (ponad 1500 w stałej ekspozycji) podarowane Zagrzebiowi przez Wiltrud i Ante Topića Mimarów. Obrazy malarstwa hiszpańskiego, włoskiego i holenderskiego oraz ceramikę i sztukę orientalną
- Muzeum Etnograficzne (Etnografski muzej)
- stroje ludowych z Chorwacji, instrumenty muzyczne oraz bogate zbiory ludowej kultury Etiopii, Ameryki Południowej, Chin i wysp Pacyfiku
- Muzeum Archeologiczne (Arheološki muzej)
- sztuka egipska, zbiory numizmatyczne antyczna i średniowieczna historia Zagrzebia i okolic
- Muzeum Sztuki i Rzemiosła
Atrakcje turystyczne
- Wieża Lotrscak, z XIII wieku
- Pojezuicki Kościół św. Katarzyny (crkva Sete Katarine) z lat 1620 – 1632
- Jezuitski trg
- Plac św. Marka (Markov trg)
- Kościół św. Marka (crkva svetog Marka)
- Sabor - Siedziba chorwackiego parlamentu z 1910 roku
- Pałac Bana (Banski dvori) - Siedziba prezydenta Chorwacji
- Kamienna Brama z XIII wieku
- Katedra Wniebowstąpienia Najświętszej Marii Panny (katedra Marijina Uznesenja) z XIII wieku
- Park Ribnjak z XIX wieku
- Trg Bana Josipa Jelacicia
- Ogród Botaniczny
- Biblioteka Narodowa
- Medvedgard
- Cmentarz Mirogoj
- Park Maksimir
- Jezioro Jarun
Sport
Zagrzeb jest siedzibą wielu klubów piłkarskich, między innymi ośmiokrotnego mistrza Chorwacji Dinamo Zagrzeb oraz NK Zagreb. W północno-wschodniej części miasta znajduje się Stadion Dinama, Maksimir, mogący pomieścić 40 000 widzów.
Kluby sportowe
Profesjonalne kluby sportowe w Zagrzebiu:
- baseball: HAŠK Zagreb, Gajnice, Kaptol lions, Medvednica, Novi Zagreb river pirates, Purger, Zagreb
- bocce: dr Ante Starčević, Zagreb, Telekom, Siget Osvit, Prečko, Novi Retkovec, Hrvatski dragovoljac, Kijevo, HEP, Flora, Dubrava, Dubec, Zrinjevac
- hokej na lodzie: Zagreb, Grič, HAŠK, Medveščak, Mladost, Šalata
- koszykówka: KK Cibona, KK Zagreb, KK Dubrava, KK Cedevita
- lekkoatletyka: AK Mladost
- piłka nożna: NK Dinamo, NK Zagreb,Hrvatski dragovoljac
- piłka ręczna: RK Zagrzeb, RK Agram Medveščak, RK Dubrava
- rugby: Zagreb, Lokomotiva, Viktorija, Policijska akademija, Rudeš, Zvrk, Mladost
- waterpolo: HAVK Mladost, VK Dinamo, VK Medveščak
- wioślarstwo: HAVK Mladost (veslanje), VK Trešnjevka
- zapasy: Inas, Metalac
Dzielnice miasta
| Lp. | Dzielnica | Powierzchnia (km²) | Ludność (2001) | Gęstość zaludnienia |
|---|---|---|---|---|
| 1. | Donji Grad | 3 | 45 108 | 14956,2 |
| 2. | Gornji Grad - Medveščak | 10 | 36 384 | 3593,5 |
| 3. | Trnje | 7 | 45 267 | 6146,2 |
| 4. | Maksimir | 14 | 49 750 | 3467,1 |
| 5. | Peščenica - Žitnjak | 35 | 58 283 | 1651,3 |
| 6. | Novi Zagreb - Istok | 17 | 65 301 | 3947,1 |
| 7. | Novi Zagreb - Zapad | 63 | 48 981 | 782,5 |
| 8. | Trešnjevka - Sjever | 6 | 55 358 | 9498,6 |
| 9. | Trešnjevka - Jug | 10 | 67 162 | 6828,1 |
| 10. | Črnomerec | 24 | 38 762 | 1593,4 |
| 11. | Gornja Dubrava | 40 | 61 388 | 1524,1 |
| 12. | Donja Dubrava | 11 | 35 944 | 3321,1 |
| 13. | Stenjevec | 12 | 41 257 | 3387,3 |
| 14. | Podsused - Vrapče | 36 | 42 360 | 1175,1 |
| 15. | Podsljeme | 60 | 17 744 | 295,2 |
| 16. | Sesvete | 165 | 59 212 | 358,3 |
| 17. | Brezovica | 127 | 10 884 | 85,4 |
Ludzie związani z Zagrzebiem
- Janica Kostelić, narciarka alpejska, reprezentantka Chorwacji na Zimowych Igrzyskach Olimpijskich
- Ivica Kostelić, narciarz alpejski, reprezentant Chorwacji na Zimowych Igrzyskach Olimpijskich
- Pavao Skalić, humanista i historyk
- Miroslav Krleža, pisarz uważany za jednego z najwybitniejszych twórców literatury chorwackiej
- Krešimir Ćosić, koszykarz i trener koszykówki
- August Šenoa, pisarz, poeta, krytyk literacki, felietonista
- Željko Mavrović, bokser
- Mirko Filipović, kick-boxer i zawodnik MMA
- Mira Furlan, aktorka
- Zlatko Horvat, piłkarz ręczny, reprezentant Chorwacji na Igrzyskach Olimpijskich
Zobacz też
Zagrzeb
Linki zewnętrzne
- Strona Zagrzebia w języku chorwackim
- Przewodnik po Zagrzebiu
Źródła
- Przewodnik Pascal
- http://www.zagrzeb.adriatyk.info/
Przypisy
|
|||||||||||
Tekst udostępniany na licencji Creative Commons.